สมาคมการค้าและการลงทุนเอเชียน-สากล (AITIA) มุ่งมั่นสนับสนุนผู้ประกอบการไทยในการขยายธุรกิจสู่ตลาดต่างประเทศ โดยเฉพาะตลาดจีนที่เต็มไปด้วยโอกาสมหาศาล อย่างไรก็ตาม ก่อนที่จะเริ่มต้นสร้างยอดขายหรือเจรจาจับคู่ธุรกิจ สิ่งแรกที่ผู้ประกอบการห้ามมองข้ามเด็ดขาดคือ “การปกป้องสิทธิ์ในทรัพย์สินทางปัญญาของแบรนด์” เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
นี่คือ 4 เรื่องสำคัญเกี่ยวกับเครื่องหมายการค้าในจีนที่คุณต้องรู้และเตรียมพร้อม:
1. กฎเหล็ก: จีนใช้ระบบ “ใครจดก่อน ได้สิทธิ์ก่อน” (First-to-File System) ประเทศจีนยึดหลักการจดทะเบียนแบบ First-to-File ไม่ว่าแบรนด์ของคุณจะมีชื่อเสียงในประเทศไทยมากเพียงใด หากคุณยังไม่ได้จดทะเบียนในจีน คุณมีความเสี่ยงสูงที่จะถูกบุคคลอื่นชิงจดทะเบียนตัดหน้า ดังนั้น ควรดำเนินการจดทะเบียนทันทีที่มีแผนจะเข้าไปทำตลาด
2. ระวังการปล้นสิทธิ (Trademark Hijacking) และความสำคัญของ “ชื่อภาษาจีน” บ่อยครั้งที่เกิดกรณีผู้ไม่หวังดีชิงจดทะเบียนแบรนด์ต่างชาติเพื่อนำมาขายคืนในราคาสูง วิธีป้องกันที่ดีที่สุดคือการเตรียมตัวล่วงหน้า นอกจากนี้ การจดทะเบียน “ชื่อแบรนด์ภาษาจีน” (Mandarin Name) ควบคู่ไปกับชื่อภาษาอังกฤษ ถือเป็นกลยุทธ์สำคัญที่จะช่วยให้ผู้บริโภคชาวจีนจดจำแบรนด์ได้ง่ายขึ้น และป้องกันการถูกสวมรอยนำชื่อภาษาจีนไปจดทับ
3. ช่องทางการจดทะเบียน (Registration Channels) ผู้ประกอบการสามารถเลือกจดทะเบียนเพื่อให้ได้รับความคุ้มครองในจีนได้ 2 ช่องทางหลัก:
- แบบ A (ระบบมาดริด – Madrid System): ยื่นคำขอผ่านกรมทรัพย์สินทางปัญญาของไทย (DIP) เพื่อส่งต่อไปยังองค์การทรัพย์สินทางปัญญาแห่งโลก (WIPO) เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการจดทะเบียนในหลายประเทศพร้อมกัน
- แบบ B (ยื่นตรง – National System): ยื่นคำขอโดยตรงต่อสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาแห่งชาติของจีน (CNIPA) ผ่านตัวแทนที่ได้รับการรับรองในจีน
4. การบังคับใช้สิทธิ์เมื่อถูกละเมิด (Enforcement) หากพบว่ามีการละเมิดเครื่องหมายการค้า คุณสามารถดำเนินการปกป้องสิทธิ์ได้หลายวิธี:
- เจรจา (Negotiation): ติดต่อเพื่อพูดคุยและหาข้อยุติเบื้องต้น
- ร้องเรียน/ฟ้องร้อง: ดำเนินการทางกฎหมายผ่านหน่วยงานกำกับดูแลตลาด (SAMR) หรือศาลทรัพย์สินทางปัญญาของจีน
- Online Notice & Take Down: หากพบสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์บนแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ สามารถใช้ระบบรายงาน (Report) ของแพลตฟอร์มเพื่อสั่งปลดสินค้าเหล่านั้นได้ทันที
Checklist ก่อนลุยตลาดจีน:
- [ ] สืบค้นข้อมูลเครื่องหมายการค้าล่วงหน้า (Trademark Search)
- [ ] กำหนดจำพวกสินค้าและบริการ (Class) ให้ครอบคลุม
- [ ] เตรียมชื่อแบรนด์เป็นภาษาจีน
- [ ] หมั่นติดตามสถานะการจดทะเบียนอย่างใกล้ชิด
เตรียมความพร้อมก่อนลุยตลาดจริง ไม่ว่าคุณกำลังเตรียมตัวสำหรับการส่งออกผ่านช่องทาง Cross-border E-commerce หรือกำลังเตรียมสินค้าร่วมงานจัดแสดงสินค้าและเจรจาจับคู่ธุรกิจ (Business Matching) การมีเครื่องหมายการค้าที่ถูกต้องคือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด AITIA พร้อมเป็นพันธมิตรและให้คำปรึกษาแก่ผู้ประกอบการไทย เพื่อก้าวสู่ตลาดจีนอย่างมั่นคงและปลอดภัย
